Piława to prawobrzeżny dopływ Gwdy i największa rzeka w gminie Borne Sulinowo – przez wielu kajakarzy porównywana do Krutyni, uznawana za jedną z najatrakcyjniejszych tras kajakowych w Polsce. Wypływa ze strumienia przy zachodnim krańcu Jeziora Komorze koło Sikorów i biegnie przez siedem malowniczych jezior rynnowych, wąską Rynnę Komorza, Rozlewiska Nadarzyckie i leśne doliny na przestrzeni ok. 80 km do ujścia w Gwdzie.
DŁUGOŚĆ SZLAKU
PEŁNA TRASA
TRUDNOŚĆ
Piława to prawobrzeżny dopływ Gwdy i największa rzeka w gminie Borne Sulinowo – przez wielu kajakarzy porównywana do Krutyni, uznawana za jedną z najatrakcyjniejszych tras kajakowych w Polsce. Wypływa ze strumienia przy zachodnim krańcu Jeziora Komorze koło Sikorów i biegnie przez siedem malowniczych jezior rynnowych, wąską Rynnę Komorza, Rozlewiska Nadarzyckie i leśne doliny na przestrzeni ok. 80 km do ujścia w Gwdzie.
Szlak kajakowy liczy ok. 100–136 km (w zależności od wariantu). Przez cały bieg chroni go Obszar Chronionego Krajobrazu „Dolina Piławy”, pokrywający się z obszarem Natura 2000. Wzdłuż prawego brzegu – żelbetowe bunkry Wału Pomorskiego. Woda rzeki: II–III klasa czystości, na dnie setki raków.
Parametr
Parametr
Długość rzeki
ok. 80 km
Długość szlaku kajakowego
ok. 100–136 km (z jeziorami)
Powierzchnia dorzecza
4 943 km²
Średni roczny przepływ
27,2 m³/s
Spadek na szlaku
0,4% / 0,8‰ (środkowy bieg)
Prędkość nurtu
0,8 m/s
Czystość wody
II–III klasa
Trudność
łatwa
Start szlaku
Sikory / Łubowo (Jez. Komorze)
Meta szlaku
Dobrzyca / Krępsko (Jez. Dobrzyckie)
Nasza baza
Swornegacie
Ochrona przyrody
OChK Dolina Piławy + Natura 2000
Piława bierze swój początek w strumyku wypływającym z podmokłej okolicy przy zachodnim krańcu Jeziora Komorze w gminie Borne Sulinowo. To największy dopływ Gwdy. W górnym biegu przepływa przez ciąg siedmiu jezior – Komorze, Rakowo, Brody, Strzeszyn, Kocie (Małe i Duże), Pile i Długie – połączonych krótkimi odcinkami rzeki o spokojnym nurcie. Dalej rzeka zmienia charakter: tworzy spiętrzony odcinek Rozlewisk Nadarzyckich, potem przyspiesza przez leśne dolinki i wąwozy środkowego biegu, by w dolnym odcinku przyjąć spokojny, meandrujący charakter i ujść do Jeziora Dobrzyckie – zaporowego zbiornika na Gwdzie.
Dwa jazy na rzece – poniżej Jeziora Długiego i zamykający akwen Zalewów Nadarzyckich – zostały wybudowane w latach trzydziestych XX w. nie jako budowle hydrotechniczne, lecz jako element taktyczny: miały spowolnić nurt i podnieść lustro wody, tworząc naturalne przeszkody wodne na linii umocnień Wału Pomorskiego. Dziś to unikalne połączenie inżynierii militarnej i przyrody – woda zalała pola minowe i schrony, tworząc Rozlewiska Nadarzyckie, jeden z najatrakcyjniejszych kajakowych labiryntów w Polsce.
Ze względu na wyjątkowe walory przyrodnicze cały korytarz ekologiczny rzeki objęty jest Obszarem Chronionego Krajobrazu „Dolina Piławy”, który pokrywa się z obszarem Natura 2000. W górnym biegu szlak przecina tereny Drawskiego Parku Krajobrazowego.
Najbardziej spektakularny fragment górnej Piławy: wąska, 7,6-kilometrowa rynna polodowcowa z klifowymi brzegami porośniętymi borem sosnowym. Woda jest tu tak przejrzysta, że widać każdy kamień na dnie. Wystarczy zajrzeć pod powierzchnię, by zobaczyć setki raków – żywy dowód na wyjątkową czystość rzeki. Nie bez powodu ten odcinek porównywany jest z Mazurską Krutynianiem.
Jezioro Pile to największy i najgłębszy akwen w dorzeczu Piławy. Na jego wschodnim brzegu leży Borne Sulinowo – jedno z najniezwyklejszych miast w Polsce. Zbudowane przez hitlerowskie Niemcy jako tajne miasto wojskowe (Gross Born), przez dekady po wojnie zajmowane przez radzieckie wojska i niedostępne dla cywilów, zostało otwarte dla mieszkańców dopiero w 1993 r. Militarne relikty i tajemnicza historia miasta tworzą tu wyjątkową atmosferę.
Najciekawszy odcinek całego szlaku. Sztucznie stworzone przez Niemców przed wojną Rozlewiska Nadarzyckie tworzą plątaninę kanałów, zatok i półwyspów – rezerwat przyrody, w którym bardzo łatwo się zgubić. Uwaga: na tym odcinku jest nieoznakowany jaz – przenoska ok. 30 m lewą stroną. Tablice informacyjne naprowadzają na właściwy kierunek; warto je uważnie śledzić. Po prawej stronie – żelbetowe bunkry Wału Pomorskiego wyłaniające się z zarośli.
Wzdłuż prawego brzegu Piławy na odcinku Borne Sulinowo – Nadarzyce – Szwecja rozciągają się umocnienia Wału Pomorskiego (niem. Pommernstellung). To system żelbetowych bunkrów, schronów i przeszkód terenowych z czasu II wojny światowej. W Nadarzycach w lutym 1945 r. toczyły się jedne z najkrwawszych walk 1 Armii Wojska Polskiego o przełamanie Wału. Kajakarz przepływa dosłownie przez środek historycznego pola bitwy.
⚠️ Uwaga: Na całym odcinku rzeki od Nadarzyc do Szwecji po prawej stronie rozciąga się największy poligon bombardowań w Europie (użytkowany przez NATO). Nie jest to niebezpieczne dla kajakarzy, ale nie planuj tu postoju ani biwaku.
Wąski, 3,5-kilometrowy akwen o powierzchni 99,4 ha i głębokości 8 m, ze stromymi, zalesionymi brzegami. Idealne miejsce na przerwę przed bardziej urozmaiconym środkowym biegiem rzeki. Na lewym brzegu pole biwakowe Nadleśnictwa Borne Sulinowo.
Za Szwecją rzeka wchodzi w ustronne wąwozy, gdzie nurt jest już rwący i płytki. Krótki, ekscytujący odcinek ze sporym progiem za pierwszą kładką – tu Piława przestaje być łagodna i pokazuje swój żywszy charakter. Strome, wysokie brzegi pokryte ścianą drzew ciągną się aż do Głowaczewa.
W połowie szlaku, w Zdbicach, warto zrobić przystankt i odwiedzić skansen oraz zabytkowy kościół – dwa urokliwe punkty kulturalne, które nadają trasie głębszego wymiaru. Zdbice to jedno z nielicznych miejsc na szlaku z bogatą infrastrukturą turystyczną.
Przy jeziorach Lubicko Małe i Lubicko Wielkie, które łączą się z dorzeczem Piławy, odkryto cmentarzysko z grobami skrzynkowymi i popielnicowymi datowane na 600–350 lat p.n.e. Dla miłośników archeologii – fascynujące dopełnienie historycznej warstwy szlaku.
Różnorodność odcinków rzeki sprawia, że każdy znajdzie tu odpowiedni wariant trasy.
Rodziny z dziećmi
Osoby na pierwszym spływie
Miłośnicy historii i militariów
Grupy integracyjne i szkolne
Dopasujemy trasę do Twojego czasu, umiejętności i oczekiwań. Oto nasze propozycje:
Spływ Piławą 2-3 dniowy
Łubowo → Zdbice
Jeśli dysponują Państwo tylko kilkoma wolnymi dniami i pragną poznać najpiękniejsze fragmenty Piławy – rynnę Komorza i malownicze jeziora – proponujemy następującą trasę:
1 Łubowo → Liszkowo
Długość: 17 km
2 Liszkowo → Nadarzyce
Długość: 24 km
3 Nadarzyce → Zdbice
Długość: 15 km
Spływ Piławą 5-6 dniowy
Łubowo → Krępsko
Tyle mniej-więcej czasu trzeba przeznaczyć, aby poznać całą Piławę – od malowniczej rynny Komorza po spokojne rozlewiska jeziora Dobrzyca.
1 Łubowo → Borne Sulinowo
Długość: 15 km
2 Borne Sulinowo → Zalew Nadarzycki
Długość: 24 km
3 Zalew Nadarzycki → Zdbice
Długość: 15 km
4 Zdbice → Głowaczewo
Długość: 15 km
5 Głowaczewo → Zabrodzie
Długość: 17 km
6 Zabrodzie → Krępsko
Długość: 15 km
Kliknij w etap, aby rozwinąć szczegółowy opis odcinka z informacjami o przeszkodach, biwakach i atrakcjach.
Wąska rynna Komorza ciągnie się 7,6 km na wschód od wioski Sikory (koło Czaplinka). Zachwyca niezwykle czystą i przejrzystą wodą oraz klifowymi brzegami prośnietymi borem. Początek trasy jest zachęcający: wodowanie w Sikorach (82 km) lub w Łubowie (78 km), przeprawa na wschodni kraniec malowniczej rynny, spławienie kajaka przez betonową rurę pod szosą i już się jest na wąskiej rynnie.
Wystarczy zerknąć na dno, aby odkryć pochodzenie nazwy akwenu – zamieszkują go setki raków. Jezioro Brody łączy się od wschodu z mocno zarastającymi trzciną Jeziorem Strzeszyno. Zbiornik składa się z dwóch części połączonych wąską cieśniną – obok wschodniej przechodzi nasyp kolejowy. Na północnym, klifowym brzegu mniejszej części leży ulicówka Piława (70 km), a nieco na prawo od niej – Borne Sulinowo (75 km).
Dalej rzeka płynie niespiesznie przez łąki kanałem szerokości 5–6 m. Lewy brzeg urasta, staje się mniej dostępny, po prawej stronie gęstnieje pasmo szuwarów. Na trasie napotkamy 1,5-metrową przenoskę przy zaporze wzmocnionej bunkrem oraz zwalone drzewa i przegrody z gałęzi. Etap kończy się w Nadarzycach (46 km), gdzie rzekę blokuje jaz elektrowni.
W Nadarzycach (46 km) w obrębie wioski na ocienionym wierzbami korytem rzeki, głębokim na metr, przechodzi mostek drogowy. Malownicze, ale raptowne meandry, w których osada się zwała gałęzi, zdają się nie mieć końca. Z upływem kilometrów wzrasta prędkość nurtu, a jednocześnie rzeka staje się coraz płytsza.
Po 7 kilometrach dopływamy do Szwecji (27 km) i Piława tutaj przepływa ustronnym wąwozem. Nurt jest tutaj rwący, płytki, a za pierwszą kładą spada po niewielkim progu. Poniżej Szwecji strome, wysokie brzegi, nad którymi widać ścianę drzew, ciągną się aż do Głowaczewa (21 km). Niewielki, usypany z kamieni próg, przez którego środek można przepłynąć, oznacza granicę Czechynia (18 km). Na trasie czekają jeszcze przenoski w Głowacewie, Czechyniu i Zabrodziu. Ostatni zalew zmienia się w długą, zarośniętą trzcinami zatokę jeziora Dobrzyca.
Odległości od naszej bazy w Swornegaciach (w jedną stronę). Organizujemy transport na każdy punkt startowy szlaku.
| Miejscowość | Odległość od bazy | Kierunek |
|---|---|---|
| Łubowo | 100 km | start szlaku |
| Sikory | 105 km | punkt startowy |
| Borne Sulinowo | 90 km | punkt startowy |
| Nadarzyce | 100 km | punkt startowy |
| Szwecja | 90 km | punkt startowy |
| Głowaczewo | 95 km | punkt startowy |
| Czechyń | 100 km | punkt startowy |
| Dobrzyca | 95 km | punkt startowy |
| Swornegacie | BAZA | nasza baza |