Ruda – w górnym biegu zwana Kuśnią (Kuźnią) – to prawostronny dopływ Brdy o długości 20,12 km, płynący przez Równinę Charzykowską w Borach Tucholskich. Wypływa z zarastającego jeziora źródliskowego koło Koczały, na wysokości 153 m n.p.m., i przez las iglasty, łąki i mokradła biegnie ku Brdzie.
DŁUGOŚĆ SZLAKU
TRUDNOŚĆ
START SZLAKU
KONIEC SZLAKU
Ruda – w górnym biegu zwana Kuśnią (Kuźnią) – to prawostronny dopływ Brdy o długości 20,12 km, płynący przez Równinę Charzykowską w Borach Tucholskich. Wypływa z zarastającego jeziora źródliskowego koło Koczały, na wysokości 153 m n.p.m., i przez las iglasty, łąki i mokradła biegnie ku Brdzie.
Szlak kajakowy liczy ok. 15 km – od mostku w Płociczu do stanicy w Suszce. Na trasie czekają: ruiny historycznej kuźni Hammerfließ sprzed 1945 r., malownicza Dolina Kuśni ze skarpą 20 m, wyjątkowe Dwa Mostki (rozwidlenie dwóch strumieni wśród świerków i mchów) i finałowe szachulcowe chaty Suszki z pomnikowymi dębami. Jedna z najbardziej cichych i niespodziewanych rzek w całej Borach Tucholskich.
Parametr
Parametr
Długość rzeki
20,12 km
Długość szlaku kajakowego
ok. 15 km (Płocicz – Suszka)
Charakter
prawostronny dopływ Brdy
Źródło
zarastające jezioro źródliskowe k. Koczały, 153 m n.p.m.
Ujście
Brda (za Suszką)
Górny bieg (nazwa)
Kuśnia / Kuźnia / Stążka
Niem. nazwa historyczna
Hammerfließ
Opcja przedłużenia
Brda: Dolinka (+6 km) lub Garbaty Most (+1 km pod prąd)
Trudność
łatwa / średnia
Start szlaku
Płocicz
Meta szlaku
Suszka
Nasza baza
Swornegacie
Rzeka ma dwa imiona – i oba niosą historię. Górny odcinek od Koczały do Dwóch Mostków – około 6 km od startu w Płociczu – nosi nazwę Kuśnia (lub Kuźnia, dawniej też Stążka). Nazwa ta wywodzi się od historycznej kuźni zasilanej energią rzeki, działającej tu przed 1945 rokiem. Stare mapy topograficzne z tego okresu zapisują ją jako Hammerfließ – dosłownie „rzeka młotów”. Osadę Płocicz zapisywały jako Hammer (młot), a nieistniejący już zalew przy dawnym młynie – jako Mühlenteich (staw młyński).
Poniżej Dwóch Mostków, gdzie z prawej strony wpada kryształowy leśny strumień, rzeka przejmuje jego imię i od tej chwili nosi nazwę Ruda. To rozwidlenie – Dwa Mostki – jest zarazem punktem orientacyjnym w połowie trasy i jednym z najpiękniejszych miejsc na szlaku.
Rzeka wypływa z zarastającego jeziora źródliskowego w obniżeniu doliny rynnowej koło Koczały, na wysokości 153 m n.p.m. Obszar źródliskowy ma powierzchnię 2,82 ha, oddzielony jest progiem terenowym o 5 m od polodowcowej rynny z bezodpływowym jeziorem Dymno.
W odległości ok. 1,5 km od startu, za drewnianym mostkiem, mijasz ruiny dawnego młyna i kuźni – miejsca, gdzie przed 1945 r. przez dekady tętniło rzemiosło napędzane energią Kuśni. Dziś tylko fundamenty i zarośnięte zygary młyńskiej tamy wyłaniają się z lasu. To jedna z tych chwil na szlaku, kiedy cisza Borów zyskuje dodatkowy wymiar – czas i historia dosłownie zarośniętą przez las.
Ok. 3,5 km od startu rzeka otwiera się w Dolinę Kuśni – najszerszy fragment szlaku. Lewa skarpa doliny pnie się do 20 m, a na dnie w lecie i wczesną jesienią widać wyraźne kolonie alg – zielone maty przy piaszczystych łachach. Rzeka rozlewa się tu do kilkunastu metrów, nurt spowalnia i pozwala płynąć prawie bez wiosłowania. Widok jak z haftu.
Jeden z najbardziej niezwykłych punktów na wszystkich szlakach w okolicach Swornegaci. Dwa Mostki to miejsce, gdzie kryształowo czysta Ruda wpada z prawej do Kuśni, tworząc charakterystyczne rozwidlenie w kształcie litery Y. Wokół – świerki, brzozy, wierzby, mchy i paprocie tworzą krajobraz jak z bajki. Tutaj Kuśnia przyjmuje nowe imię i staje się Rudą. Warto tu się zatrzymać, wyjść na brzeg i popatrzeć na wodę.
Za Dwoma Mostkami Ruda płynie szeroką, płaską doliną z łąkami i pastwiskami po obu stronach. Przez prawie 5 km nie ma żadnej wsi ani zabudowania – tylko rzeka, ptaki i linia odległego lasu. To najspokojniejsza część trasy i raj dla obserwatorów przyrody. Łabędzie, kaczki, czaple, żurawie i – przy odrobinie szczęścia – bocian czarny to stali mieszkańcy tych mokradeł.
Na odcinku przed Suszką rzeka wchodzi w serię ok. 25 dynamicznych zakrętów na 2,5 km. Las bezpośrednio ogranicza prawym brzeg, po lewej łąki. Meandry są wyraźne, nurt żwawy – to jedyny odcinek, gdzie Ruda przypomina Chocinę. Przy każdym zakręcie nowy kadr – i nowa szansa na spotkanie z sarnami schodzącymi do wody.
Maleńka, izolowana wieś Rudniki przy rzece dostępna jedyną wąską asfaltówką. Od strony kajaku wygląda jak miejsce zapomniane przez czas – pojedyncze domy wśród mokradeł, stare drzewa nad wodą. Żadnych sklepów, żadnej infrastruktury. Po prostu wioska przy rzece.
Meta spływu: maleńki przysiółek Suszka z uroczymi chatami szachulcowymi o pobielonych ścianach i drewnianej konstrukcji – typowym budownictwem dawnych Borów Tucholskich. Na prawym brzegu przed skrzyżowaniem z drogą lokalną stoją stoły, ławki i wiata przy pomnikowym starym dębie. Tu mieści się stanica kajakowa – idealne miejsce na zasłużony odpoczynek i podsumowanie dnia.
Dla chętnych – za Suszką Ruda leniwie meandruje przez hektary mokradeł. Deltowy fragment przed ujściem do Brdy to jedno z najdzikszych miejsc na całej trasie i ostoja ptaków wędrownych. Łabędzie, czaple, bociany, a o świcie żurawie – tu przyroda Borów jest w swojej najintensywniejszej formie.
Różnorodność odcinków rzeki sprawia, że każdy znajdzie tu odpowiedni wariant trasy.
Miłośnicy historii
Kajakarze szukający ciszy
Pary i małe grupy
Miłośnicy fotografii przyrody
Dopasujemy trasę do Twojego czasu, umiejętności i oczekiwań. Oto nasze propozycje:
Spływ Rudą – trasa standardowa
Swornegacie → Gołąbek
Pełna trasa przez całą Rudę – od mostu w Płociczu, przez ruiny kuźni Hammerfließ, malowniczą Dolinę Kuśni, wyjątkowe Dwa Mostki, aż po szachulcową Suszką z pomnikowymi dębami.
1 Płocicz → Suszka
Długość: 15 km · Czas: ok. 7–8 godzin
Spływ Rudą z przedłużeniem na Brdę
Płocicz → Suszka → Garbaty Most
Trasa rozszerzona – po Suszce płyniemy dalej przez meandry i mokradła do ujścia Rudy do Brdy, następnie Brdą do Garbatego Mostu. Rozległe ptasie mokradła i delta rzeki jako finałowy akcent.
1 Płocicz → Suszka → Rudniki → ujście do Brdy → Garbaty Most
Długość: ok. 22 km · pełny dzień
Kliknij w etap, aby rozwinąć szczegółowy opis odcinka z informacjami o przeszkodach, biwakach i atrakcjach.
Spływ rozpoczynamy przy mostku w osadzie Płocicz, leżącej na skraju ogromnej polany, mniej niż 5 km na południe od Koczały. To miejsce szczególne – zgodnie z dawnymi niemieckimi mapami topograficznymi, instalacje zasilające tu ongiś młyn i kuźnię miały kluczowe znaczenie dla całej okolicy. Stąd historyczne nazwy: Hammerfließ dla rzeki, Hammer dla osady i Mühlenteich dla nieistniejącego zalewu przy młynie. Z dekady na dekadę wytrwałe siły przyrody zacierają ślady tej przeszłości – dziś tylko leśnicy i bobry uprawiają tu jakąkolwiek inżynierię.
300–500 m za Płoczem rzeka wchodzi w ogromny kompleks leśny i już nie opuszcza go przez długie kilometry. Ok. 1,5 km od startu mijamy drewniany mostek i ruiny dawnego młyna – doskonałe miejsce na krótki postój i chwilę refleksji nad przemijaniem. Dalej otwiera się Dolina Kuśni – skarpa lewego brzegu sięga do 20 m, rzeka rozlewa się do kilkunastu metrów szerokości, na dnie w lecie i wczesną jesienią widoczne są kolonie alg – widok jak z haftu.
Trasa prowadzi do wyjątkowego miejsca – Dwóch Mostków, gdzie od prawej strony wpada kryształowo czysta Ruda. Rozwidlenie kształtem przypomina literę Y, otoczone świerkami, brzozami, wierzbami, mchami i paprociami. Od tego miejsca rzeka nosi nazwę Ruda. To tu najczęściej można natknąć się na ślady dzikiej zwierzyny – sarny i jelenie regularnie schodzą do wody.
Za Dwoma Mostkami Ruda jest łagodniejsza – płynie przez szeroką, płaską dolinę z łąkami i pastwiskami. Przez prawie 5 km nie ma żadnej wsi ani zabudowania – tylko rzeka, łąki i linia odległego lasu. To najspokojniejsza część trasy, idealna do obserwacji ptaków: łabędzie, kaczki krzyżówki, czaple siwe i żurawie to stali mieszkańcy tych rozlewisk.
Za mostem w Suszce rzeka dynamicznie meandruje – las bezpośrednio ogranicza prawy brzeg, po lewej ciągną się łąki zamknięte lasem. Na odcinku 2,5 km czeka ok. 25 większych i mniejszych zakrętów. Po drodze mija się Rudniki – małą, izolowaną wioskę dostępną jedyną wąską asfaltówką. Od strony kajaku to jedyna prawdziwa wieś na trasie – jakby zatrzymana w czasie, otoczona szerokimi meandrami i rozległymi mokradłami.
Trasa kończy się w Suszce – maleńkim przysiółku z uroczymi chatami szachulcowymi o pobielonych ścianach. Na prawym brzegu przed skrzyżowaniem z drogą lokalną czekają stoły, ławki i wiata przy starym pomnikowym dębie. Tutaj mieści się stanica kajakowa – miejsce zasłużonego odpoczynku po dniu spędzonym na rzece.
Dla chętnych – po Suszce Ruda leniwie meandruje przez hektary mokradeł i historycznie odwodnionych łąk. To idealne siedlisko ptaków – można tu spotkać łabędzie, czaple, bociany, a o świcie usłyszeć żurawie. Deltowy fragment rzeki przed ujściem do Brdy to jeden z najdzikszych fragmentów całej trasy.
Z ujścia Rudy płyniemy Brdą w lewo (ok. 1 km pod prąd) do Garbatego Mostu – popularnego miejsca postoju kajakarzy z dobrym dojazdem drogą Człuchów–Przechlewo–Miastko. Ewentualnie z ujściem można płynąć Brdą w prawo (z prądem) ok. 6 km przez dolinę z łąkami do Dolinki – dramatycznego zejścia drogi przez wzgórza – i dalej do kompleksu jezior górnej Brdy: Szczytno, Krępsko i Końskie.
Odległości od naszej bazy w Swornegaciach (w jedną stronę). Organizujemy transport na każdy punkt startowy szlaku.
| Miejscowość | Odległość od bazy | Kierunek |
|---|---|---|
| Płocicz (start) | 25 km | start szlaku |
| Suszka (meta) | 20 km | punkt startowy |
| Garbaty Most / Brda (meta opcja) | 15 km | punkt startowy |
| Swornegacie | BAZA | nasza baza |
Odległości od bazy w Swornegaciach (w jedną stronę). Organizujemy transport na każdy punkt startowy szlaku – zadzwoń: 533 222 562.