Łupawa to rzeka w północnej Polsce o długości 98,7 km – jedna z najtrudniejszych techniczne rzek spływowych na Pomorzu, porównywana pod względem charakteru do rzek górskich. Wypływa z Jeziora Jasień w rejonie Zawiatu, w granicach Parku Krajobrazowego Dolina Słupi, i biegnie przez pofałdowany teren moreny czołowej dochodzącej do 250 m n.p.m., by przez Słowiński Park Narodowy i Jezioro Gardno dotrzeć do Morza Bałtyckiego w Rowach.
Na trasie czeka sześć elektrowni wodnych, wąwozy z 40-metrowymi zboczami, bystrza z falami, pola głazów i bukowe lasy. Jeśli szukasz rzeki, która sprawdza umiejętności i nie daje chwili nudy – Łupawa jest dla Ciebie.
DŁUGOŚĆ SZLAKU
PEŁNA TRASA
TRUDNOŚĆ
START SZLAKU
KONIEC SZLAKU
Parametr
Parametr
Długość rzeki
98.7 km
Długość szlaku kajakowego
~95 km
Powierzchnia dorzecza
924,5 km²
Morena czołowa (wys. maks.)
250 m n.p.m.
Elektrownie wodne
6 (Łupawa, Poganice, Łebień, Drzeżewo, Żelkowo, Smołdzino)
Trudność
trudna (górny/środkowy) / umiarkowana (dolny)
Start szlaku
Jasień (jez. Jasień, rejon Zawiat)
Meta szlaku
Rowy (Morze Bałtyckie)
Nasza baza
Swornegacie
Park narodowy
Słowiński Park Narodowy
Łupawa wypływa z Jeziora Jasień w rejonie miejscowości Zawiat, na obszarze Parku Krajobrazowego Dolina Słupi. Źródłowy ciek rzeki – Obrówka – bierze swój początek z Jeziora Gogolinko. W górnym biegu rzeka przepływa po pofałdowanym terenie moreny czołowej dochodzącej do 250 m n.p.m., wykorzystując doliny rynnowe i biegnąc wśród porośniętych bukowymi lasami wzgórz. W dolnym odcinku przepływa przez tereny płaskie o podłożu torfowym i bagiennym, od Jeziora Gardno przybiera charakter kanału i krótkim przesmykiem uchodzi do Bałtyku w Rowach.
Pod względem technicznym Łupawa uważana jest za jedną z trudniejszych spośród popularnych tras kajakowych w Polsce – nie licząc rzek górskich. Szybki prąd, kamieniste bystrza, głazy, drzewa tarasujące koryto i sześć elektrowni wodnych wymagających przenosek nie pozostawiają miejsca na błąd. To rzeka, która weryfikuje umiejętności i nagradza za każdy pokonany kilometr.
Na dolnym odcinku w okolicach Smołdzina Łupawa wkracza na teren Słowińskiego Parku Narodowego – jednego z najcenniejszych obszarów przyrodniczych Polski i obiektu wpisanego na listę rezerwatów biosfery UNESCO. Przepłynięcie przez Jezioro Gardno wymaga uzyskania osobnego zezwolenia od Dyrektora Parku.
Energię wód Łupawy wykorzystują w środkowym i dolnym biegu 6 elektrowni wodnych o łącznej mocy ok. 0,94 MW, zbudowanych w miejscowościach: Łupawa, Poganice, Łebień, Drzeżewo, Żelkowo i Smołdzino. Każda z nich to przenoska – i zabytek małej architektury hydrotechnicznej.
Najsłynniejszy i najtrudniejszy odcinek szlaku. Za Kozinem Łupawa wrzyna się w głęboki leśny jar o stromych, nawet 40-metrowych zboczach. Rzeka w górskim stylu toczy się przez zwałowiska kamieni i głazów, tworząc bystrza ze sporymi falami. Drzewa rozrzucone po korycie wymagają nieustannego slalomu. To właśnie ten odcinek kajakarze wspominają przez lata.
Górny bieg Łupawy biegnie wśród wzniesień porośniętych buczyną – rzadkością na polskim Niżu. Strome stoki zalesione wiekowymi bukami, sosnami i dębami tworzą krajobraz, który nie ma odpowiednika na żadnej innej rzece Pomorza. Wiosną – kwiatowy dywan buczyn, latem – zielony tunel nad wodą, jesienią – spektakularny kolor złota i miedzi.
We wsi Łupawa, przy ceglanym młynie nad rzeką, działa malowniczy skansen wiejskich powozów – warto zaplanować przystankt. Co roku w sierpniu nad brzegami rzeki odbywa się słynne na całe Pomorze Święto Chleba – jarmark z regionalnymi wypiekami, rękodziełem i sztuką ludową. Jeśli spływ trafi w ten termin, masz bonus nie do zaplanowania.
Tuż przy dolnym odcinku rzeki wznosi się Rowokół (115 m n.p.m.) – góra z metalową wieżą widokową, z której rozciąga się panorama na Jezioro Gardno, Bałtyk, ruchome wydmy Słowińskiego PN i całe Pobrzeże Słowińskie. Jedno z najpiękniejszych punktów widokowych Niżu Polskiego. W Smołdzinie u stóp góry działa Muzeum Słowińskiego Parku Narodowego, a zabytkowy kościół z 1632 r. to świadek historii Słowińców.
Finał szlaku prowadzi przez teren Słowińskiego Parku Narodowego, wpisanego na listę rezerwatów biosfery UNESCO. Wydmy ruchome w pobliżu Łeby sięgają nawet 40 metrów wysokości i są jednymi z najwyższych w Europie – wędrują z prędkością do kilku metrów rocznie, zasypując po drodze lasy i historyczne wsie. Połączenie spływu z wyprawą na wydmy to jeden z najlepiej zaplanowanych tygodniowych urlopów na polskim wybrzeżu.
Łupawa zasila płytkie, odcięte od morza Jezioro Gardno, z którego krótkim przesmykiem uchodzi bezpośrednio do Bałtyku w Rowach. Meta spływu na morskiej plaży – tak samo jak na Słupi – to przeżycie, którego nie zapewni żadna rzeka śródlądowa.
Różnorodność odcinków rzeki sprawia, że każdy znajdzie tu odpowiedni wariant trasy.
Kajakarze z doświadczeniem
Grupy szukające przygody
Zaawansowani kajakarze
Miłośnicy dzikiej przyrody
Dopasujemy trasę do Twojego czasu, umiejętności i oczekiwań. Oto nasze propozycje:
Spływ Łupawą 1-2 dniowy/strong>
Kozin → Łebień
Jeśli dysponują Państwo tylko kilkoma wolnymi dniami i szukają emocji i niezapomnianych wrażeń proponujemy zmierzyć się z Łupawą. Za Kozinem rozpoczyna się malowniczy przełom Łupawy. Liczne kamieniste bystrza wymagają ciągłej uwagi i bezbłędnego czytania wody, ponieważ nietrudno tutaj o wywrotkę.
1 Kozin → Łupawa
Długość: 18 km
2 Łupawa → Łebień
Długość: 14 km
Spływ Łupawą 4-5 dniowy
Jasień → Żelkowo
Jeśli możemy sobie pozwolić na dłuższe zmagania z rzeką. Przykładowa trasa na 5 dni:
1 Jasień → Kozin
Długość: 10 km
2 Kozin → Łupawa
Długość: 18 km
3 Łupawa → Łebień
Długość: 14 km
4 Łebień → Drzeżewo
Długość: 15 km
5 Drzeżewo → Żelkowo
Długość: 10 km
Niektóre odcinki rzeki przed spłynięciem wymagają wcześniejszego rozpoznania z lądu, tak aby wybrać najbardziej dogodny sposób przeprawy.
Możemy oczywiście wybrać inną trasę, tak aby spłynąć także Bukowinę.
1 Bukowina → Kozin
Długość: 17 km
2 Kozin → Łupawa
Długość: 18 km
3 Łupawa → Łebień
Długość: 14 km
4 Łebień → Drzeżewo
Długość: 15 km
5 Drzeżewo → Żelkowo
Długość: 9 km
Spływ Łupawą 6 dniowy
Jasień → Gardna Wielka (pełna trasa)
Tyle mniej-więcej czasu trzeba przeznaczyć aby poznać całą Łupawę od Jasienia kończąc w Gardnie Wielkiej bądź w nadmorskiej plaży w Rowach.
1 Jasień → Kozin
Długość: 10 km
2 Kozin → Łupawa
Długość: 18 km
3 Łupawa → Łebień
Długość: 14 km
4 Łebień → Drzeżewo
Długość: 15 km
5 Drzeżewo → Żelkowo
Długość: 10 km
6 Żelkowo → Gardna Wielka
Długość: 14 km
Kliknij w etap, aby rozwinąć szczegółowy opis odcinka z informacjami o przeszkodach, biwakach i atrakcjach.
Kajaki wodować można w Kozinie (81 km) przy moście za gospodarstwem rybackim. Koryto rzeki znacznie poszerza się, nurt przyśpiesza, a Łupawa płynie początkowo głębokim, uregulowanym odcinkiem. Kawałek dalej serca płynących zaczynają bić szybciej. Rozpoczyna się najpiękniejszy, ale bardzo trudny odcinek rzeki, pełen leśnych przełomów. Spłynięcie nim wymaga nie tylko umiejętności kajakarskich, ale również siły charakterów i odporności psychicznej.
W zalesionym, przepięknym krajobrazowo wąwozie, charakteryzującym się wysokimi, nawet 40-metrowymi zboczami, górska rzeka to przebija się przez zwałowiska kamieni i głazów, gdzie woda wybiera dla siebie wygodny bieg, to znowu rozlewa się szerzej, przemykając przez kamieniste bystrze. Wystające ponad powierzchnie i zalegające pod wodą kamienie tylko czyhają na błąd płynących. Drzewa porozrzucane po korycie dodatkowo utrudniają płynięcie. W pełnym skupieniu trzeba wciąż obserwować wodę i wybierać najdogodniejsze manewry.
Pierwszy charakterystyczny punkt to nisko przerzucony nad wodą, wykonany z kłód mostek. Kajaki można przeciągnąć z prawej strony po podmokłym terenie, dalej jest trochę spokojniej. Woda szoruje w kierunku wąskiego kanału zasilającego stawy rybne – przed jazem trzeba ostro hamować i ostrożnie przenieść kajak wybetonowanym upustem po prawej stronie, odprowadzającym nadmiar wody z powrotem do koryta rzeki. Na szczęście, to miejsce jest dobrze oznakowane.
Koło Podkomorzyc (73 m) Łupawa płynie starym korytem i kanałem, a nad obydwoma nurtami przechodzi podrzędna droga do Karwna. Szeroka na 6 m, a głęboka na 0,6 m rzeka szybko zmierza na zachód. Przez kilka minut płynie się miedzy drzewami porastającymi brzegi, ale za wysokim zalesionym wzgórzem, przy którym trasa skręca na północny zachód, zaczyna się dziki i malowniczy przełom. Rzeka przyśpiesza i wpada do ciemnego leśnego jaru o stromych zboczach. Woda huczy na bystrzach, a liczne mielizny, głazy i zwalone drzewa zalegające koryto zmuszają do slalomu, którego trasa nie pokrywa się z kierunkiem meandrowania – niejedną przeszkodę trzeba opłynąć, przebijając się w poprzek głównego prądu. Ani na chwilę nie wolno tracić czujności, bo w trzech miejscach drzewa zalegają tuż za łukiem zakola, tak że dostrzega się je w ostatniej chwili.
Po 2 km wąwóz przemienia się w szeroką dolinę, porośniętą wysokim borem sosnowym. Suche, wysokie brzegi sprzyjają lądowaniu, ale z biegiem czasu coraz więcej na nich chaszczy, trzcin, łóz. Nurt nieco zwalnia, rzeka rozszerza się do 12–15 m, tracąc przy tym na głębokości. W Łupawie (63 km) rzeka skręca na północ, kryjąc się w wąskiej dolinie i niewysokich, lecz stromych stokach porosłych wiekowymi sosnami. Po opuszczeniu doliny po lewej stronie widać ponad drzewami dachy pierwszych domów, a po kilku minutach ukazuje się zwalisty ceglany młyn, przy którym urządzono niewielki skansen wiejskich powozów. Wąskie pasma łąk na lewym brzegu pozwalają wejrzeć w głąb doliny, której stoki z upływem kolejnych kilometrów zbliżają się do rzeki tworząc niewielki wąwóz. Za wyjściem z przewężenia po prawej stronie kończy się ściana lasu, odsłaniając usytuowane na stoku zabudowania Łebienia (49 km).
Po pewnym czasie nurt zwalnia, co zwiastuje bliskość elektrowni wodnej w Łebieniu. Po obejściu zapory i przepłynięciu pod wiaduktem kolejowym należy umiejętnie pokonać stary próg wodny z kamienistym ostrym bystrzem. Próg nie jest wysoki, ale silny prąd sprawia, że błędne ustawienie kajaka podczas manewru (na próg trzeba napłynąć prostopadle) lub przyhamowanie na przeszkodzie może skończyć się wywrotką.
Przez następną godzinę rzeka płynie ładną doliną, zbliżając się do wysokich stoków. Na granicy lasu i łąki niespodziewanie wykonuje dziesięć krótkich zygzakowatych skrętów. Po 2 km ściany wąwozu stają się niższe i rozsuwają się, ukazując perspektywę pól i dalekich wzgórz. Doświadczeni kajakarze mogą prześlizgnąć się nad zniszczonym jazem, mniej sprawni muszą przenieść kajak 20 m brzegiem. Rzeka zmierza w stronę lasu, wijąc się łagodnymi meandrami między niewysokimi stokami doliny. Prąd słabnie, w wodzie pojawiają się wodorosty, a wzdłuż brzegów niewielkie pasma trzcin. Za rozlewiskiem zamkniętym zaporą (przenoska 120 m od prawej strony wokół elektrowni) widać kolejny most drogowy, a na lewo od niego leży osada Drzeżewo (34 km). To najłatwiejszy etap, co nie znaczy, że mniej malowniczy. Za Drzeżewem rzeka spływa po dwóch niewielkich progach i przemierza ciemny wąwóz. Tutaj należy popłynąć pod zastawką w lewą odnogę.
Kilometr na prawo od mostu na trasie Główczyce–Słupsk leży Żelkowo (24 km), a 100 m na lewo osada Drzonkowo. Już przed szosą słychać huk wody, a gdy przepłynie się pod mostem, widać tamę z kilkoma zastawkami, gdzie należy przenieść kajak prawym brzegiem. Poniżej wodospadu Łupawa leniwie meandruje szeroką bezleśną doliną, wśród pól i trzcin. Za niskim mostkiem drogowym należy wypatrywać pierwszego rozgałęzienia, na którym trzeba skręcić w lewo. Jeżeli koryto wyginają zakola, a około kilometra za rozwidleniem widać na lewym brzegu samotne gospodarstwo to dobrze. Jeżeli koryto ma dość prostą linię i przecina lasek, to znak, że trzeba zawrócić do właściwej drogi.
Łupawa staje się coraz węższa, zarośnięta, a miejscami jej nurt zamiera. Należy zignorować dwa pierwsze odgałęzienia odchodzące od koryta niemal prostopadle. Za niewielkim wiaduktem rzeka kreśli długi zygzak, którego zakola oddzielają wąskie cyple, i dociera pod wielką zalesioną górę zwieńczoną metalową wieżą widokową. U północnych stoków wzniesienia leży Smołdzino (11 km), na którego przedpolu czeka jeszcze przenoska przy małej elektrowni.
Na ostatnich kilometrach Łupawa przepływa przez Słowiański Park Narodowy i leżące w jego granicach jezioro Gardno. Przed wpłynięciem na jezioro trzeba pokonać kolejną zastawkę i próg wodny. Brzegi akwenu są podmokłe, mocno zarośnięte trzciną i na ogół niedostępne. Ich wschodnią część, przez którą uchodzi rzeka oraz jedyną wyspę – Kamienną – objęto ścisłą ochroną. Łupawa wypływa z jeziora w jego północno-zachodniej części, po czym krótkim odcinkiem zmierza przez Rowy do Bałtyku.
Odległości od naszej bazy w Swornegaciach (w jedną stronę). Organizujemy transport na każdy punkt startowy szlaku.
| Miejscowość | Odległość od bazy | Kierunek |
|---|---|---|
| Jasień | 65 km | start szlaku |
| SKozin | 70 km | punkt startowy |
| Łupawa | 80 km | punkt startowy |
| Łebień | 90 km | punkt startowy |
| Drzeżewo | 100 km | punkt startowy |
| Żelkowo | 110 km | punkt startowy |
| Rowy | 120 km | punkt startowy |
| Swornegacie | BAZA | nasza baza |